Layihə İdarəedilməsi - Azərbaycanın Online Marketinq Jurnalı

Layihə İdarəedilməsi

2010-06-02

Çox zaman marketinq elmini və təbii olaraq marketoloqların gördüyü işləri incəsənət və (və ya) kreativ fəaliyyət kimi qiymətləndirirlər. Həqiqətən də marketinq fəaliyyətində adları çəkilən elementlərdən istifadə edilir, lakin Marketinqlə məşğul olan istənilən şəxsin əsas vəzifəsi çalışdığı şirkətə daha çox mənfəət qazandırmaqdır. Marketinq gözəl reklam, gözəl dizayn və mükəmməl sayt yaratmaq deyil, marketinq şirkətin (və ya fərdin) qoyduğu konkret hədəflərə çatmaq üçün aparılan insan fəaliyyətidir. Bu yaxınlarda Siemens AG mərkəzi ofisində (Almaniyada) elmi işimlə əlaqəli stajirovkaya getmişdim. Mənimlə birlikdə dünyanın müxtəlif ölkələrindən Marketinqlə məşğul olan mütəxəsislər də vardı. Müzakirələrin birində media göstəricilərdən söhbət düşdü (ay nə bilim spontan tanınma, brend haqda pozitiv fikir və s.) və məni çox zaman düşündürən sual təbii ki, beynimdə canlandı. Marketoloqun əsas hədəfi nə olmalıdır? Qısa müddətli uğur və ya uzunmüddətli brend imicinin yaradılması? Marketoloq brendin pozitiv imicini, satış hədəfindən üstün tuta bilərmi? Sualımı Siemens Global Marketinq Direktoruna yönləndirdim. Cavabı məni çox təəcübləndirdi və kifayət qədər qısa oldu. “ Marketinq - layihə elmidir, xərclənən hər sent konkret hədəfə çatmaq üçün edilməlidir. Marketoloqun bacarığı böyük hədəfləri xırda layihələrə bölməkdir. İstər imic kampaniyası, istər qısamüddətli satış kampaniyası keçiriləndə hədəflər dəqiq qoyulmalıdır”. Əslində çox sadə və bəlkədə hamının bildiyi bir həqiqətdir, lakin gəlin görək bugün biz marketoloqlar buna riayyət edirik mi? Bugün keçirilən marketinq kampaniyalarının hədəfləri düzgün qoyulurmu? Çıxarılan yeni xidmət və məhsul düzgün hədəf(lər)ə çatırmı?

Müasir biznes layihələrin üzərində qurulmuşdur, təsadüfü deyil ki, Forbes jurnalında ilk 100-də olan şirkətlərin 90% çoxunda layihə idarəedilməsi sistemi tətbiq edilir. Marketinq fəaliyyətinin effektinin artırılması yalnız və yalnız düzgün aparılan layihələrdən keçir. Bugün mən Sizinlə uğurlu layihə necə həyata keçirilir sualına cavab tapmağa çalışacam. Beləliklə:

LAYİHƏLƏRİN İDARƏEDİLMƏSİ
Layihə idarəedilməsinin tətbiq metoduna keçməmişdən əvvəl Sizin nəzərinizə Harward Business Manager (Deutschland) jurnalının 2010-cu il üçün birinci nömrəsində rastlaşdığım bir araşdırma çatdırmaq istərdim:

LAYİHƏNİN UĞURLU OLMASINA NƏ TƏSİR EDİR?

Diaqramdan göründüyü kimi, layihə idarəedilməsi prosesi düzgün həyata keçirilsə layihənin uğuru 60% qarantiyaya alınır. Əslində bu fakt biz marketoloqlara bir daha iş prosesində biznes-proseslərin, sənədləşmənin, standartların nə qədər vacib olduğunu göstərir. Əminliklə Sizə söyləyə bilərəm ki, bugün post-sovet məkanında yerləşən dinamik inkişaf etmiş (etməkdə olan) şirkətlərin ən ciddi problemi məhz düzgün biznes proseslərin, layihə idarəedilməsi standartlarının olmamasıdır.
İstənilən layihə özündə düzgün aparılan 3 prosesi birləşdirir: təyin etmə, planlaşdırma, rəhbərlik. Bu funksiyanın düzgün aparılması layihə uğuruna bir başa təsir edir. Prosesi düzgün izah etmək üçün Sizə daha vizual göstərim:

TƏYİN ETMƏ. Bu mərhələdə biz konkret olaraq layihəni təyin etməyə çalışırıq. Maliyyə qaynağı, layihənin iştirakçıları, layihənin başlama və təbii olaraq bitmə tarixi. Ən başlıcası biz konkret layihənin səhmdara nə fayda verəcəyi və bu faydanının indikatorları kimi hansı faktorların olacağını təyin etməliyik. Biz elə etməliyik ki, layihədə iştirak edən hər bir fərd ümumi uğurda öz töhvəsinin nədə olduğunu bilsin. İstənilən layihə xırda layihələrin cəmindən ibarətdir bu baxımdan layihə meneceri həm müştəri həmdə icraçı kimi çıxış etməyi bacarmalıdır. Həmçinin bu mərhələdə layihə meneceri baza nəzərət anlayışlarını həm özü, həmdə layihə komandası üçün aydınlaşdırmalıdır.

PLANLAŞDIRMA. Təyin etmə mərhələsindən sonra layihə meneceri mütləq qaydada planlaşdırma prosesinə başlamalıdır. Burada risklərin idərəedilməsi, minimallaşdırılması yolları, hər bir mərhələnin dəqiq təsviri olmalıdır. Layihə başlamamışdan görünən istənilən sual layihə müddətindən özü ilə ən azı 5 əlavə suallar yaradır. Bu baxımdan layihə sənədləri dəqiq işlənilməli və işçi sənədlər konkret hədəfə çatma prosesini mərhələ-mərhələ özündə əks etdirməlidir.

RƏHBƏRLİK. Təbii olaraq istənilən prosesdə olduğu kimi layihə idarəedilməsində də işə bilavasitə rəhbərlik son dərəcə əhəmiyyətlidir. Burada yalnız layihənin uğuruna təsir edən xarici amillər deyil, həmçinin layihə komandasının vaxtında və düzgün işlərinin hıyata keçirmələri, layihə üzvləri arasında vaxtında və düzgün kommunikasiyaların təşkilindən sohbət gedir.

Ümumilikdə layihə rəhbərliyi özündə 3 əsas istiqaməti cəmləşdirir:

- Layihə gedişatının qiymətləndirilməsi. Bu özündə istənilən prosesə əks əlaqə sistemini yaradır. Layihə rəhbəri istənilən prosesə vaxtında müdaxilə edərək onu lazımlı istiqamətə yönləndirir.

- Kommunikasiya. Layihə üzvləri arasında kommunikasiya idarəetmə prosesi üçün çox vacibdir. Layihə üzvləri istənilən dəyişiklik və (və ya) cari fəaliyyətlər barədə məlumatlandırılmalıdır.

- Korrektə fəaliyyəti. Layihə gedişatında menecer daima bütün proseslərə nəzarət edərək lazımlı yerlərdə bir-başa korrektə işləri görməlidir.
Layihənin uğurlu olması üçün təhlillərin vaxtında və düzgün aparılması lazımdır. Ümumilikdə layihə menecmentində təhlil 3 mərhələdə həyata keçirilir:

Şəkildən də göründüyü kimi bu mərhələlər: layihədən əvvəl, layihə müddətində və təbii olaraq layihə bitdikdən sonra hesabat xarakterli təhlillərdir. Əslində istənilən marketinq kampaniyasında olduğu kimi (əslində həyatda olduğu kimi də demək olar), layihə idarəedilməsində “100 ölç – 1 biç” prinsipi dominantlıq edir. Yuxarıda yazılan təhlil metodları ilə əlaqəli Sizin üçün maraqlı olarsa ətraflı dayana bilərəm.
Layihə idarəedilməsinin uğurlu olması üçün “sehrli üçbucaq” deyilən məsələni Sizlərin yadınıza salmaq istərdim.

Bütün layihələr üçün keçərli olan bu sistemə görə biz mütləq qaydada 3 vacib kateqoriyaya fikir verməliyik. Bu kateqoriyalar vaxt, sərf edilən resurslar və bu sərfiyyatlara görə yaradılan dəyərin keyfiyyətindən (keyfiyyət dedikdə konkret problemi nə dərəcədə həll edə bilmə qabiliyyəti nəzərdə tutulur) asılıdır, çünki sözü gedən məfhumlarda ola biləcək istənilən dəyişiklik layihənin faydalı olub olmamasına bir-başa təsir göstərir.
Mən bu yazımla dəyərli marketoloqlarımızı iş fəaliyyətlərində layihə menecmenti qaydalarında istifadə etməyə çağırıram və inanıram ki, Siz də mənimlə razılaşarsınız ki, istənilən kreativ, istənilən rebrendinq, restaylinq, facelifting (nə çətin adlardı hə?) sadəcə vasitədir. Əsas olan hədəflərdir. Hədəfləri də əlbətdə Siz məndən yaxşı bilirsiniz.
Bütün marketoloqlarımıza hədəflərinə vaxtında çatmaq arzusu ilə,

Manafov İlkin.

P.S. Sual, rəy və təkliflərinizə görə Sizə təşəkkür edirəm,
manafov-ilkin@mail.ru

Baxılıb: 854

Şərh bildirmək üçün Sistemə daxil olub yenidən Ana səhifəyə qayıdın

Daxil ol

Şərhlər(13)

	Shared Folders 2010-06-15 07:19
	Ilkin Manafov, Qisaca olaraq demek istediyim budur ki, B2C sektorlarinda PMO kimi standartlarsdirmanin esas mesele kimi ortaya goyulmasi ve sirketin marketinq fealiyyetinin tamammen buna esaslanmasi ve bundan basari gozlemek sehv yonelmedir. Ve hetta buna B2C sektorundan tamamile elini cekmis Siemens kimi bir sirketin menecerinin sozlerini sitat getirmek cox mentiqli deyil. Eger consumer bazarinda isleyirsiizse, Siemens-in yerine PG, Mars, Apple kimi sirketlerin marketinq menecerlerini daha yaxindan izlemeniz daha faydali olar.


	Manafov ILKIN 2010-06-07 23:00
	karma, dostum-gardasim nece yeni vencur budje yoxdur?! Marketing Depatamentinde vencur budce butun boyuk sirketlerde var, meselen PG Hindistanda Cilette ucun etdiyi diller ezber olan kampaniya bir-basa olarag vencur budce ile olan bir kampaniya edi ve PG hec kim bu uguru planlaya bilmezdi. IKEA-in etdiyi krizis baslayan vaxtlarda Almaniyada etdiyi kampaniya (ev yasamag ucundur) bir-basa olarag vencur budcelerin mehsuludur. Unilever-in LIpton ucun etdiyi turkiyede kampaniya bir-basa vencur layihedir. (her seyi bilen kadin). Marketing budcesinde vencur hisse olmalidirda. Duzdu Krizisde birinci kesilen budce vencur bducesi olur cunki cox riskli ve neticesi gorunmuyen seylere hec kim pul xerclemek istemir. Men burda yalniz Marketing Departamenti ucun vencur budceden danisiram. Hansisa yeni bazara girmek (corafi ve ya yeni mehsul) elbetde vencur ola bilmez. Gedib fabrik tikesen sonra deyesen eshi vencur layihe edi?!))) Business Development layihelerin sahibi Marketing Departamenti olmur axi, burada yalniz marketingden istifade edir. Basa dusurem eee finansistin en sevmediyi soz vencurdu, ama heyat beledirde))) Insallah Bakida sohbet ederik))


	Emin Quluzadə 2010-06-07 21:19
	Как сказал Джавахарлал Неру: 'Все хорошо в меру!'


	karma 2010-06-07 15:43
	Shared-in hagli oldugu terefler var, ona gore de Agile Project Management ortaya cixib. Bu PM terzi minimal senedlesme teleb edir. Ancag yene de xaosla yox mueyyen cercivede ve standartlarda hereket edilir. Bunun xaricinde icra edilen layihelerde en esasi oyrenilen derslerdir ve onlarin senedlesmesidir. Nece deyeller essek palciga bir defe girer... O ki, qaldi Ilkinin venture budget meselesine realligda xaricde bu anlayis yoxdur. Cunki her kes gireceyi bazar hagginda normal bir arasdirma ve consulting alir. Yoxsa bizim ki, sinama yanilma yolu ile getmir. Duzdur yaponlar da Amerika bazarina girende bu usuldan istifade edirdiler. Ancag tez deyisen ve dinamik dunyamizda artig cox az adam buna el atir. Yeni, Cin kimi bu yolu getmir. Bu yolun musbet ve menfi terefleri var. Sen onu edene dek digerleri bashga seyleri edir. Nece deyerler, ecnebiler goye cixir biz hele avtomobil minmeyirik. Bunun alternativi sirketler mueyyen bir budce ayirir, GOOGLE kimi ve bashlayir Steve Jobs kimi fikir axtarir. Ona teklif edilen fikri olcur, bicir ve ola bilerse onda onu alir ve tetbiq edir. Jobs ne Mac yuxuda gorub, ne IPOD-u. Bizde ise bele layiheler sirf PR xatirine edildiyi fikri yaranir. Azercell BARAMA layihesini basladi hetta Iceri sheherde ofis tutdu. Ancag ne bade, bashi isleyen ele gedib ozu nese edir. Bizdeki problem biznes idareetme mektebinin ve tecrubesinin azligidir. Bashga hec bir problemimiz yoxdur. Biz ele ordan girpag, burdan sixag amma gazanag ve indi bu gun gazanag mentigi ile gedirik... ki bu da duzelecek...sadece buna vaxt lazimdir... Azerbaycan ve layihe idareetme dedik de, menfeet derecesinin azalmasi ve regabetin artmasi neticesinde bu isin ortaya cixacagini ve hal hazirda bize bu PMO-nun lazim olmadigini demisdim. Nece deyeller indi gelib bu lazim. Bohran dovrunde sirketler artig nece bunu daha yaxshi ede biler, ne etmeliyem suallarini verirler. Bu suallar esasinda nese oyrenmeye calisirlar, ancag bizim gedilesi hele yolumuz var. Biz sanki minik axtarir veziyyetdeyik ve alisdigimiz essek evezine bize avtomobili gosterende biz arxadan minmeye calisacayig. Yeni bu isi bilmirik, tecrubemiz azdir ona gore de sehv edeceyik. Ancag gonshularimiz kecen ilden bu isi oyrenmneye baslayib.Onlar hetda PM College aciblar. Iki il gerideyik... Helelik bu geder...


	Manafov ILKIN 2010-06-07 00:48
	Hormetli Shared Folders, muzakireni harada ne geder mustevisinden aparsag biz bu muzakirenin icinden cixa bilmerik, cunki haralar ve negederler saysiz hesabsizdir. Burada marketing fealiyyetinde layihe idaredilmesinin tetbiginden sohbet gedir. Kecek esas meseleye: 1) Siemens - consumer business-lerinde ugursuzlugun sebebi cox sadedir, sirket ozunun esas profili B2B saheler goturub. Biznesin megsedi menfeet oldugundan atdiglari addim cox duzgundur. Mobil telefon ve ya paltaryiyan masin istehsal ede bilmir yox istehsal etmek istemir. 2) Microsoftun ugursuzlugunun sebebini Siz orada olan PMO-de gorursuz? Cox maragli muhakimedir. Delil gostersez minnetdar olaram... 3) Marketing olan sirketlerde planlasdirmanin olmasi ile razisinizsa, eslinde demeli burada biz hemfikirik))) 4) Bes misali haradan cekim? Forbes, Fortuna olmasin bes kim olsun? Harward Business (russia)2009-cu ilin sehv etmiremse 3-cu sayinda kecmis sovet olkerinde orta biznes en boyuk problemi mehz hedeflerin duzgun goyulmamasi ve bisnes proseslerin yoxlugu gosterilib. Sorgunun neticesi olarag. Bu statistika ganaetbexsdirmi? Demeli bugun orta biznesin esas problemi duzgun hedefe catacag layihe idaredilmesinin yoxlugudur. 5) Bilirsiz, ugurun menbeyi - detallardadir! Detallari duzgun gormek yolu ise duzgun planlamadan, duzgun idareetmeden kecir. Sonda marketing sirketleri tecrubesine baxag?! 2009-cu ilde PG - marketing budcesinin nece faizi layiyelesdirilib ve burada vencur budcenin payi ne geder olub? Eyni sekilde xahis edirem Schwarzkopf, Daimler, Mars, postsovet olkelerinden Wimmbilldan, Baltika kimi sirketlerin marketing budcesinde konkret layihelerin faizine nezer salsaniz menimle razilasacagsiniz ki, muasir dovrde marketingin uguru duzgun planlamadan, duzgun goyulan hedeflerden kecir! (eger isteseniz Size statistikalari vere bilerem) Ugurlar!


	Shared Folders 2010-06-07 00:00
	Bu muzakereni daha cox olmali veya olmamali mustevisinden deyil, harada ve ne geder olmalidir terefine aparmag lazimdir. 1. Siemens-in yaxin tarixine baxsag, consumer business-lerin hamisinda zerer etdiyi veya zererine satdigini gorerik. Yeni Siemens marketing sirketi deyil ve bunun bir sebebi de biznes prosess ve senedlesmelere heddinden artig alude olmalaridir. Siemens super elektrik stansiyalari ve qatarlar istehsal edir, ancag mobil telefon ve paltaryuyan masin istehsal edebilmir. Niye? 2. Evvelki misalin davami olaraq baxarsaq bunu Microsoft-a da aid etmek olar. Microsoft girdiyi butun consumer goods sahelerinde uduzdu. Meselen, XBoX, search, TV, online news ve s. Hele de pulu sirketlere satdigi Office programlarindan qazanir. 3. Marketinqde planlasdirmanin olmasi ile raziyam, ancaq bunu xususile consumer sirketlerinde ugurun acari kimi gostermek cox yanlisdir. 4. Fortune 500 sirketlerini misal kimi gostermek duzgun deyil. O sirketlerin boyukluyu umumiyyetle her sahede avtomatlasdirmaya gedilmesini zeruri edir. 5. Sohbet marketinq sirketinin PMO-dan istifade edilib edilmemesi deyil, yene de tekrar edirem. Sadece bunu ugurun menbeyi kimi gostermek duzgun deyil. Tem bolee, Siemens kimi sirketi numune gostererek.


	Manafov ILKIN 2010-06-06 22:50
	mak, bizde bir vaxtlar bu PMO-a en ciddi narazilig men etmisem (indi terefdariyam). Hegigetende Shared Folders-in dediyi megamlar var ve tebii olarag layihelesme prosesi marketolog ucun isin cetinlesdirir lakin tecrubede marketing aktivitesinin degig ve yerine yetirile bilen hedefi olmalidir. Meselen Marketig Departamentini cox sixmamag ucun vencur layihe budcesi formalasa biler ve marketolog bu budce cercivesinde bezi riskli ideyalarini reallasdira biler. Karim bey bu isi cox yaxsi bilir!


	mak 2010-06-06 22:42
	PMO üzrə bizdə Kərim Məmmədov daha təcrübəlidir, o isə mən bilən hələ ki, bunu bizim ölkə üçün çox da aktual hesab etmirdi. Bəlkəm də indi fikri başqadır, amma mənim təcrübəmdə bu proqramla işləmək periodu olub, o qədər də asan deyildi )


	Manafov ILKIN 2010-06-06 21:56
	Shared Folders, serhleriniz cox maaglidir. Consultantin sohlediyi subyektiv fikri ise mence butun amerikan ve ya alman sirketlerine aid etmek duzgun deyil, razisinizmi? Yazimla men hecde: marketing fealiyyetini etaletli olmalidir demek istemirem, sadece istenilen addim atmamisdan gabag bu addimi iye atmag lazimdir? sualina cavab vermek her birimizin borcudur. Ister FMCG, ister durable consumer goods, istersede basga bir sahe men hesab edirem ki, Marketing marketing xatirine ola bilmez. Eger layihelendirme prosesi bir sirketde uzundursa ve bu proseslere gore sirket operativliyini itirirse burda problem layihe idaredilmesinde deyil, problem o sirketde BP-in sehv teskil edilmesindedir, razisinizmi? Layihe idaredilmesi - hedefe catmag ucun istifade edilen eb vacib aletdir. 2008-ci Fortuna 500 daxil olan kompaniyalarin hamisinda layihe idaredilmesi programlari tetbig edilib (Project Managment Office (PMO)). Birde menim ucun maraglidir consumer goods aid hansi sirketde global headquarter seviyyesinde Marketing layihelerden istifade etmir? Hormetle,


	Manafov ILKIN 2010-06-06 21:31
	Arzusal, yaziya bildirdiyiniz xos sozlere gore cox sag olun! Eslinde layihenin idaredilmesi ozunde risklerin idaredilmesi ve goyulan hedeflere catmag yollari esk etdirir. Buna gorede layiheden evvel tehlil Sizinde dediyiniz kimi cox vacidbir. Layihenin terkibinden asili olarag tehlil metodlarida deyisir. Esas odur ki layihehe risk torede bilecek faktorlar duzgun ve vaxtinda askarlansin.


	Shared Folders 2010-06-06 07:31
	Siemens rehberinin dediyi fikir tamamen klassik Alman xasiyyetinin mehsuludur ve universal deyil. Kecen il Siemens Consulting sirketinin meneceri ile sohbet edende demisdi ki, bir Amerikan CEO-suna recommendation catdirmag ucun 3 slayd, Alman CEO-suna ise 33 slayd lazimdir. Bir cox hallarda sirket daxilinde layihe hazirlana ve prosesler aparilana geder furset elden cixir. Yeni paralysis by analysis. Konkret olaraq marketinq sahesinde, xususile consumer goods kimi dinamik industry-de layihelendirmeye her seyin onune goymag axirda yuzlerce ici bos layiheye getirib cixardir. Uzaga getmek lazim deyil. Microsoft sirket daxilinde yuzlerce planning, marketing ve strategy team gurmasina baxmayarag bir nefer Steve Jobs-un gabaginda aciz galdi. Just be careful. Take this with grain of salt.


	ArzuSal 2010-06-03 13:06
	Super! Fikir de mene lezzet eledi, sizin yaziniz da. Bezen marketologlar butun quvvelerini konkret kampaniyaya ve onun nece ugurlu olacagina, chekilen xercleri nece chixaracagina yoneldirler. Ve boyuk hedefi, sonradan yarada bileceyi chetinlik ve ya boshluqlari unudurlar... Layihelendirme tehlili mene chox maraqlidir. Shexsen menim bir zeif cehetim var, yazili ishi sevmirem... Amma bunlara verdish etmeye ozumu mecbur hiss edirem!


	mak 2010-06-02 18:26
	Siemens rəhbərinin layihə ilə bağlı fikri çox aktualdır